Wymagania kwalifikacyjne w energetyce osób wykonujących prace w strefach zagrożonych wybuchem

  • PDF

Na konferencjach i szkoleniach organizowanych przez ASE, często padają pytania: „Jakie kwalifikacje powinny posiadać osoby wykonujące prace w strefach zagrożonych wybuchem?”

Niniejszy artykuł stanowi próbę odpowiedzi na to pytanie na podstawie obowiązujących przepisów prawa. Ma na celu rozwiać wątpliwości dotyczące kwalifikacji wymaganych od osób zajmujących się eksploatacją urządzeń i instalacji, pracujących w miejscach zagrożonych występowaniem atmosfer wybuchowych oraz podnieść ogólny stan wiedzy o zagadnieniach ATEX.

 

Kwestie wymagań kwalifikacyjnych w energetyce regulują następujące przepisy:

 

  1. Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 28 kwietnia 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad stwierdzania posiadanych kwalifikacji przez osoby zajmujące się eksploatacją urządzeń, instalacji i sieci (Dz. U. 03.89.828 - z późn. zm. ).
  2. Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 17 września 1999 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy urządzeniach i instalacjach energetycznych (Dz. U. 99.80. 912).
  3. Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 8 lipca 2010 r. w sprawie minimalnych wymagań, dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy , związanych z możliwością wystąpienia w miejscu pracy atmosfery wybuchowej (Dz. U. 10.138.931).
  4. Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz.U.10.109.719)
  5. Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. 03.207.2016 z późn. zm.).
  6. Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (Dz.U.97.54.348 z późn. zm.).
  7. Rozporządzenie Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 28 kwietnia 2006  r. w sprawie samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie (Dz. U. 06.83.578).
  8. Ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o  samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów (Dz. U.01.5.42 z późn. zm.)

Poniżej omówimy wymagania regulowane przez poszczególne akty prawne.

Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 28 kwietnia 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad stwierdzania posiadanych kwalifikacji przez osoby zajmujące się eksploatacją urządzeń, instalacji i sieci

Rozporządzenie to określa:

1)      rodzaje prac, stanowisk oraz urządzeń, instalacji i sieci energetycznych, przy których eksploatacji jest wymagane posiadanie kwalifikacji;
2)      zakres wymaganej wiedzy niezbędnej do uzyskania potwierdzenia posiadanych kwalifikacji;
3)      tryb przeprowadzenia postępowania kwalifikacyjnego;
4)      jednostki organizacyjne, przy których powołuje się komisje kwalifikacyjne i tryb ich powoływania;
5)      wysokość opłat pobieranych za sprawdzenie kwalifikacji;
6)      wzór świadectwa kwalifikacyjnego.

Rodzaje urządzeń, instalacji i sieci

Rozporządzenie w załączniku podaje rodzaje urządzeń, instalacji i sieci, przy których eksploatacji wymagane jest posiadanie kwalifikacji.

Elektryczne urządzenia w wykonaniu przeciwwybuchowym ujęte są w punkcie 9) Grupy 1. Urządzenia, instalacje i sieci elektroenergetyczne wytwarzające, przetwarzające, przesyłające i zużywające energie elektryczną.

Rozporządzenie określa również rodzaje urządzeń Grupy 2. Urządzenia wytwarzające, przetwarzające, przesyłające i zużywające ciepło oraz inne urządzenia energetyczne oraz rodzaje urządzeń instalacji i sieci Grupy 3. Urządzenia, instalacje i sieci gazowe, wytwarzające, przetwarzające, magazynujące i zużywające paliwa gazowe.

Wśród urządzeń, instalacji i sieci Grupy 2 i 3 nie ma wymienionych urządzeń w wykonaniu przeciwwybuchowym.

Rodzaje prac i stanowisk pracy

Eksploatacją urządzeń, instalacji i sieci mogą zajmować się osoby, które spełniają wymagania kwalifikacyjne dla następujących rodzajów prac i stanowisk pracy:

1)      eksploatacji — do których zalicza się stanowiska osób wykonujących prace w zakresie obsługi, konserwacji, remontów, montażu i kontrolno-pomiarowym (Świadectwo kwalifikacyjne E);
2)      dozoru — do których zalicza się stanowiska osób kierujących czynnościami osób wykonujących prace w zakresie określonym w pkt. 1) oraz stanowiska pracowników technicznych sprawujących nadzór nad eksploatacją urządzeń, instalacji i sieci (Świadectwo kwalifikacyjne D);

Komentarz autora
  1. O tym, na jakich stanowiskach jest wymagane Świadectwo kwalifikacyjne D lub E, decyduje zakład pracy.
  2. Pomiary elektryczne w przestrzeniach zagrożonych wybuchem mogą wykonywać osoby posiadające świadectwo kwalifikacyjne E, a sprawdzać wyniki pomiarów osoby posiadające świadectwo kwalifikacyjne D. Protokół pomiarów elektrycznych jest dopiero wtedy prawomocny, kiedy jest podpisany przez obydwie ww. osoby z podaniem numeru ich uprawnień. Osoby wykonujące i sprawdzające pomiary, które są wykonywane w przestrzeniach zagrożonych wybuchem, mają obowiązek posiadania świadectwa kwalifikacyjnego Grupy 1 z pkt. 9 (inne punkty w zależności od rodzajów eksploatowanych urządzeń, instalacji  i sieci).
  3. Dobrą praktyką jest, że wszystkie osoby zajmujące się eksploatacją urządzeń i instalacji Grupy 1, które pracują w strefach zagrożonych wybuchem, mają obowiązek posiadania świadectwa kwalifikacyjnego E lub D Grupy 1 z pkt. 9 (inne punkty w zależności od rodzajów eksploatowanych urządzeń, instalacji i sieci).
Zakres wymaganej wiedzy

Osoby zajmujące się eksploatacją urządzeń, instalacji i sieci, w celu uzyskania potwierdzenia posiadanych kwalifikacji, powinny wykazać się wiedzą z zakresu:

1) na stanowiskach eksploatacji:

a)      zasad budowy, działania oraz warunków technicznych obsługi urządzeń, instalacji i sieci;
b)      zasad eksploatacji oraz instrukcji eksploatacji urządzeń, instalacji i sieci;
c)      zasad i warunków wykonywania prac kontrolno-pomiarowych i montażowych;
d)     zasad i wymagań bezpieczeństwa pracy i ochrony przeciwpożarowej oraz umiejętności  udzielania pierwszej pomocy;
e)      instrukcji postępowania w razie awarii, pożaru lub innego zagrożenia bezpieczeństwa obsługi urządzeń lub zagrożenia życia, zdrowia i środowiska.

2) na stanowiskach dozoru:

a)      przepisów dotyczących przyłączania urządzeń i instalacji do sieci, dostarczania paliw i energii oraz prowadzenia ruchu i eksploatacji urządzeń, instalacji i sieci;
b)      przepisów i zasad postępowania przy programowaniu pracy urządzeń, instalacji i sieci, z uwzględnieniem zasad racjonalnego użytkowania paliw i energii;
c)      przepisów dotyczących eksploatacji, wymagań w zakresie prowadzenia dokumentacji technicznej i eksploatacyjnej oraz stosowania instrukcji eksploatacji urządzeń, instalacji i sieci;
d)     przepisów dotyczących budowy urządzeń, instalacji i sieci oraz norm i warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać te urządzenia, instalacje i sieci;
e)      przepisów dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ochrony przeciwpożarowej, z uwzględnieniem udzielania pierwszej pomocy oraz wymagań ochrony środowiska;
f)       zasad postępowania w razie awarii, pożaru lub innego zagrożenia bezpieczeństwa ruchu urządzeń przyłączonych do sieci;
g)      zasad dysponowania mocą urządzeń przyłączonych do sieci;
h)      zasad i warunków wykonywania prac kontrolno-pomiarowych i montażowych.

Tryb przeprowadzenia postępowania kwalifikacyjnego

Sprawdzenie kwalifikacji posiadanych przez osoby zajmujące się eksploatacją urządzeń, instalacji i sieci przeprowadzają komisje kwalifikacyjne, na wniosek tych osób albo na wniosek pracodawcy zatrudniającego te osoby.

Opłata za egzamin wynosi 10% minimalnego wynagrodzenia za prace pracowników, obowiązującego w dniu złożenia wniosku (obecnie 131,70 zł).

Jednostki organizacyjne, przy których powołuje się komisje kwalifikacyjne

Komisje kwalifikacyjne są powoływane na 5 lat:

1)      u przedsiębiorcy zatrudniającego co najmniej 200 osób zajmujących się eksploatacją urządzeń instalacji i sieci;
2)      przy stowarzyszeniach naukowo-technicznych, jeżeli statuty tych stowarzyszeń zawierają postanowienia określające zakres wykonywanej działalności na rzecz gospodarki energetycznej np. Stowarzyszenie Elektryków Polskich;
3)      w jednostkach podległych właściwym ministrom lub Szefom Agencji, o których mowa w art. 21a ustawy prawo energetyczne [P-6].

 

Ustawa [P-6] Prawo energetyczne stanowi, że osoby zajmujące się eksploatacją sieci oraz urządzeń i instalacji, obowiązane są posiadać kwalifikacje potwierdzone świadectwem wydanym przez komisje kwalifikacyjne. Sprawdzenie spełnienia wymagań kwalifikacyjnych powtarza się co pięć lat.

Komentarz autora

Był okres, od czasu wejścia w życie rozporządzenia [P-1] w roku 2003 do czasu nowelizacji ustawy [P-6] w roku 2005, że świadectwa kwalifikacyjne były wydawane przez komisje kwalifikacyjne bez ograniczeń czasowych. Taka sytuacja satysfakcjonowała zdecydowaną większość osób zainteresowanych. Niestety „działacze” stowarzyszeń naukowo-technicznych stanęli na stanowisku, że nigdy zbyt wiele edukacji i sprawdzania wiedzy wykonawców oraz użytkowników instalacji i urządzeń energetycznych. Nowela ustawy [P-6] Prawo energetyczne Ustawa z dnia 4 marca 2005 r. o zmianie ustawy – Prawo energetyczne oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska (Dz.U.05.62.552) wprowadziła zmiany w art. 54 prawa energetycznego,  przywracając co 5 lat obowiązek sprawdzenia spełnienia wymagań kwalifikacyjnych.

Zwykle w firmach przed egzaminami stwierdzającymi posiadane kwalifikacje organizowane są kursy przygotowawcze, na których zapoznaje się kursantów  z najnowszymi przepisami prawnymi, aktualnymi wydaniami norm technicznych i przekazuje dobra praktykę inżynierską. Organizowaniem takich kursów zajmują się stowarzyszenia naukowo-techniczne lub wyspecjalizowane firmy w zakresie wiedzy objętej egzaminem.

Firma Automatic Systems Engineering Sp. z o.o. organizuje szkolenia z zakresu wymagań tzw. Dyrektyw ATEX (Dyrektywa 94/9/EC i Dyrektywa 1999/92/EC), oceny ryzyka i sporządzania Dokumentu Zabezpieczenia Przed Wybuchem, rodzajów budowy urządzeń elektrycznych i nieelektrycznych w wykonaniu przeciwwybuchowym Ex, eksploatacji urządzeń i instalacji w przestrzeniach zagrożonych wybuchem, detekcji gazów, ochrony odgromowej i ochrony przed elektrycznością statyczną.

Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 17 września 1999 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy urządzeniach i instalacjach energetycznych

Rozporządzenie wprowadza pojecie „świadectwa kwalifikacyjnego” – „należy przez to rozumieć świadectwo stwierdzające spełnienie przez daną osobę odpowiednich wymagań kwalifikacyjnych do wykonywania pracy na stanowisku dozoru lub eksploatacji w ustalonym zakresie obsługi, konserwacji napraw, kontrolno-pomiarowym, montażu dla określonych rodzajów urządzeń i instalacji energetycznych, uzyskane w trybie i na zasadach określonych w odrębnych przepisach”.

Urządzenia i instalacje energetyczne powinny być eksploatowane tylko przez upoważnionych pracowników z zachowaniem postanowień określonych w instrukcjach eksploatacji.

Prace rozruchowe, próby techniczne urządzeń i instalacji energetycznych powinny być prowadzone zgodnie z wymaganiami Polskich Norm, odrębnych przepisów, instrukcji eksploatacji oraz uzgodnione z ich użytkownikiem.

Organizacja pracy przy urządzeniach i instalacjach energetycznych zgodnie z rozporządzeniem podlega następującym regulacjom  [P-2]:

  1. Prace na czynnych urządzeniach i instalacjach energetycznych mogą być wykonywane na polecenie pisemne, ustne lub bez polecenia.
  2. Prace w warunkach szczególnego zagrożenia dla zdrowia i życia ludzkiego należy wykonywać na podstawie polecenia pisemnego przy zastosowaniu odpowiednich środków zabezpieczających zdrowie i życie ludzkie.
  3. Pracownicy nie będący pracownikami zakładu prowadzącego eksploatację danego urządzenia i instalacji powinni wykonywać prace wyłącznie na podstawie polecenia pisemnego, z wyjątkiem prac, dla których czynności związane z dopuszczeniem do pracy ustalono odrębnie na piśmie.
  4. Bez poleceń dozwolone jest wykonywanie:

1)      czynności związanych z ratowaniem zdrowia i życia ludzkiego;
2)      zabezpieczenia urządzeń i instalacji przed zniszczeniem;
3)      prac eksploatacyjnych określonych w instrukcjach przez uprawnione i upoważnione osoby.

Wydawanie poleceń i dopuszczenie pracowników do wykonywania pracy należy do obowiązków prowadzącego eksploatacje urządzeń i instalacji energetycznych. Prowadzący eksploatację urządzeń i instalacji energetycznych jest obowiązany prowadzić wykazy poleceniodawców, określające zakres udzielonego im upoważnienia.

Poniżej podajemy funkcje i zakres obowiązków oraz wymagania kwalifikacyjne pracowników  prowadzących eksploatację urządzeń i instalacji energetycznych:

‒    poleceniodawcy – należy przez to rozumieć pracownika, upoważnionego pisemnie przez prowadzącego eksploatację urządzeń i instalacji energetycznych do wydawania poleceń na wykonanie pracy posiadającego ważne świadectwo kwalifikacyjne D;
‒    koordynującego – należy przez to rozumieć wyznaczonego przez poleceniodawcę pracownika komórki organizacyjnej sprawującej dozór nad eksploatacją urządzeń i instalacji energetycznych, przy których będzie wykonywana praca, posiadającego ważne świadectwo kwalifikacyjne D;
‒    dopuszczającego – należy przez to rozumieć wyznaczonego przez poleceniodawcę pracownika posiadającego ważne świadectwo kwalifikacyjne na stanowisku eksploatacji E i upoważnionego pisemnie przez prowadzącego eksploatację urządzeń i instalacji energetycznych do wykonywania czynności łączeniowych w celu przygotowana miejsca pracy;
‒    nadzorującego – należy przez to rozumieć wyznaczonego przez poleceniodawcę pracownika posiadającego ważne świadectwo kwalifikacyjne D na stanowisku dozoru lub eksploatacji E, wykonującego wyłącznie czynności nadzoru;
‒    kierującego zespołem pracowników – należy przez to rozumieć wyznaczonego przez poleceniodawcę pracownika posiadającego ważne świadectwo kwalifikacyjne na stanowisku eksploatacji E, kierującego zespołem pracowników;
‒    kierownika robót – należy przez to rozumieć wyznaczonego przez poleceniodawcę pracownika posiadającego ważne świadectwo kwalifikacyjne na stanowisku dozoru D do koordynacji prac, gdy w jednym obiekcie energetycznym jednocześnie pracuje więcej niż jeden zespół pracowników.

Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 8 lipca 2010 r. w sprawie minimalnych wymagań, dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy, związanych z możliwością wystąpienia w miejscu pracy atmosfery wybuchowej

Rozporządzenie to wprowadza do polskiego prawodawstwa Dyrektywę 1999/92/EC i nakłada na pracodawców obowiązek:

1)      stosowania technicznych i organizacyjnych środków ochronnych;
2)      dokonania kompleksowej oceny ryzyka związanego z możliwością wystąpienia w miejscach pracy atmosfery wybuchowej;
3)      przeprowadzenia klasyfikacji stref zagrożenia wybuchem;
4)      sporządzenia dokumentu zabezpieczenia przed wybuchem na podstawie oceny ryzyka;
5)      podpisania oświadczenia będącego elementem dokumentu zabezpieczenia przed wybuchem;
6)      zapewnienia odpowiednich szkoleń dotyczących ochrony przed wybuchem w ramach obowiązujących szkoleń w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy;
7)      prowadzenia prac w przestrzeniach zagrożonych wybuchem zgodnie z pisemnymi instrukcjami;
8)      oznakowania miejsc wstępu do przestrzeni zagrożonych wybuchem znakiem ostrzegawczym (trójkątny kształt, czarne litery EX na żółtym tle z czarnym obramowaniem).

Komentarz autora

Słabym punktem rozporządzenia [P-3] jest stwierdzenie „odpowiednie szkolenie dotyczące ochrony przed wybuchem w ramach obowiązujących szkoleń w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy”, ponieważ prawodawca nie dookreślił zakresu tematycznego szkoleń i częstotliwości ich odbywania. Będzie to podlegało przeróżnym interpretacjom, ze szkodą dla poziomu bezpieczeństwa i kwalifikacji pracowników. Natomiast jednoznaczne określenie wymagania, że „prace w przestrzeniach zagrożonych wybuchem prowadzić zgodnie z pisemnymi instrukcjami”, powoduje konieczność opracowania w firmach gdzie występują przestrzenie zagrożone wybuchem instrukcji eksploatacji na podstawie przepisów prawa, norm technicznych, instrukcji fabrycznych i dobrej praktyki inżynierskiej. Jednoznacznie rozstrzyga, że urządzenia służące do wykonywania pracy w miejscach, gdzie istnieje możliwość wystąpienia atmosfery wybuchowej, które zostały udostępnione osobom pracującym, po raz pierwszy po 24 lipca 2005 r. muszą spełniać wymagania Dyrektywy 94/9/EC, którą do polskiego prawodawstwa wprowadza Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 22 grudnia 2005 r. w  sprawie zasadniczych wymagań dla urządzeń i systemów ochronnych przeznaczonych do użytku w przestrzeniach zagrożonych wybuchem  (Dz.U.05.263.2203).

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów

W rozporządzeniu tym prace niebezpieczne pod względem pożarowym oraz ocena zagrożenia wybuchem są unormowane następująco:

Przed rozpoczęciem prac, mogących powodować bezpośrednie niebezpieczeństwo powstania pożaru lub wybuchu, właściciel, zarządca lub użytkownik obiektu:

‒    ocenia zagrożenie wybuchem w miejscu, w którym prace będą wykonywane;
‒    ustala rodzaj przedsięwzięć mających na celu niedopuszczenie do powstania i rozpowszechniania się pożaru lub wybuchu;
‒    wskazuje osoby odpowiedzialne za odpowiednie przygotowanie miejsca pracy, za przebieg pracy oraz zabezpieczenie miejsca pracy po zakończeniu pracy;
‒    zapewnia wykonywanie prac wyłącznie przez osoby do tego upoważnione, posiadające odpowiednie kwalifikacje;
‒    zaznajamia osoby wykonujące prace z zagrożeniami pożarowymi występującymi w rejonie wykonywania prac oraz przedsięwzięciami mającymi na celu niedopuszczenie do powstania pożaru lub wybuchu.

Komentarz autora

Prawodawca określa że prace w przestrzeniach zagrożonych wybuchem mogą wykonywać wyłącznie osoby upoważnione i posiadające odpowiednie kwalifikacje, nie precyzując jakie. Można domniemywać, opierając się na rozporządzeniu [P-3], że są to osoby, które przeszły odpowiednie szkolenie dotyczące ochrony przed wybuchem w ramach obowiązujących szkoleń w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy. Rozporządzenie [P-1]  wskazuje, że są to osoby, które eksploatują urządzenia, instalacje i sieci elektroenergetyczne oraz wykonują prace w zakresie obsługi, konserwacji, remontów, montażu i kontrolno-pomiarowym elektrycznych urządzeń w wykonaniu przeciwwybuchowym.

 

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Ustawa ta stanowi m.in., że uzyskanie elektrycznych uprawnień budowlanych (specjalność instalacyjna w zakresie sieci, instalacji i urządzeń elektrycznych i elektroenergetycznych) wymaga:

Do projektowania bez ograniczeń i sprawdzania projektów budowlanych:

a)      ukończenia studiów magisterskich, w rozumieniu przepisów o szkolnictwie wyższym, na kierunku odpowiednim dla danej specjalności;
b)      odbycia dwuletniej praktyki przy sporządzaniu projektów;
c)      odbycia rocznej praktyki na budowie.


Do projektowania w ograniczonym zakresie:

a)      ukończenia studiów zawodowych, w rozumieniu przepisów o wyższych szkołach zawodowych, na kierunku odpowiednim dla danej specjalności lub ukończenia studiów magisterskich, w rozumieniu przepisów o szkolnictwie wyższym, na kierunku pokrewnym dla danej specjalności;
b)      odbycia dwuletniej praktyki przy sporządzaniu projektów;
c)      odbycia rocznej praktyki na budowie.


Do kierowania robotami budowlanymi bez ograniczeń:

a)      ukończenia studiów magisterskich, w rozumieniu przepisów o szkolnictwie wyższym, na kierunku odpowiednim dla danej specjalności;
b)      odbycia dwuletniej praktyki na budowie.


Do kierowania robotami budowlanymi w ograniczonym zakresie:

a)      ukończenia studiów zawodowych, w rozumieniu przepisów o wyższych szkołach zawodowych, na kierunku odpowiednim dla danej specjalności lub ukończenia studiów magisterskich, w rozumieniu przepisów o szkolnictwie wyższym, na kierunku pokrewnym dla danej specjalności;
b)      odbycia trzyletniej praktyki na budowie.

Warunkiem zaliczenia praktyki zawodowej jest praca polegająca na bezpośrednim uczestnictwie w pracach projektowych albo na pełnieniu funkcji technicznej na budowie pod kierownictwem osoby posiadającej odpowiednie uprawnienia budowlane, a w przypadku odbywania praktyki za granicą pod kierunkiem osoby posiadającej uprawnienia odpowiednie w danym kraju.

Natomiast rzeczoznawcą budowlanym może być osoba, która:

1)      korzysta w pełni z praw publicznych;
2)      posiada:

a)      tytuł zawodowy magistra inżyniera;

b)      uprawnienia budowlane bez ograniczeń;

c)      co najmniej 10 lat praktyki w zakresie objętym rzeczoznawstwem;

d)     znaczący dorobek praktyczny w zakresie objętym rzeczoznawstwem.

 

O nadaniu tytułu rzeczoznawcy budowlanego, orzeka w drodze decyzji, właściwy organ samorządu zawodowego na wniosek zainteresowanego.

Rozporządzenie Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 28 kwietnia 2006  r. w sprawie samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie

Rozporządzenie to określa:

1)      rodzaje i zakres przygotowania zawodowego do wykonywania samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie;
2)      sposób stwierdzenia posiadania tego przygotowania;
3)      ograniczenia zakresu uprawnień budowlanych;
4)      wykaz kierunków wykształcenia odpowiedniego i pokrewnego dla danej specjalności;
5)      wykaz specjalizacji wyodrębnionych w ramach poszczególnych specjalności;
6)      sposób przeprowadzenia i zakres egzaminu;
7)      zasady odpłatności za postępowanie kwalifikacyjne;
8)      zasady wynagradzania członków komisji egzaminacyjnej.

Za samodzielną funkcje techniczną w budownictwie uważa się działalność związaną z koniecznością fachowej oceny zjawisk technicznych lub samodzielnego rozwiązania zagadnień technicznych i techniczno-organizacyjnych, a w szczególności działalność obejmującą:

1)      projektowanie, sprawdzanie projektów i sprawowanie nadzoru autorskiego;
2)      kierowanie budową lub innymi robotami budowlanymi;
3)      kierowanie wytwarzaniem konstrukcyjnych elementów budowlanych oraz nadzór i kontrolę techniczną wytwarzania tych elementów;
4)      wykonywanie nadzoru inwestorskiego;
5)      sprawowanie kontroli technicznej utrzymania obiektów budowlanych;
6)       rzeczoznawstwo budowlane.

 

Uprawnienia budowlane bez ograniczeń w specjalności instalacyjnej w zakresie sieci, instalacji i urządzeń elektrycznych i elektroenergetycznych,  uprawniają do projektowania obiektu budowlanego lub kierowania robotami budowlanymi związanymi z obiektem budowlanym, takie jak: sieci, instalacje i urządzenia elektryczne i elektroenergetyczne, w tym kolejowe, trolejbusowe i tramwajowe sieci trakcyjne wraz z urządzeniami do zasilania i sterowania.

Uprawnienia budowlane w ograniczonym zakresie w specjalności instalacyjnej w zakresie sieci, instalacji i urządzeń elektrycznych i elektroenergetycznych, uprawniają do projektowania obiektu budowlanego lub kierowania robotami budowlanymi przy wykonywaniu instalacji wraz z przyłączami o napięciu do 1 kV w obiektach budowlanych o kubaturze do 1.000 m3.

Rozporządzenie [P-7] określa  wykształcenie odpowiednie i pokrewne dla specjalności instalacyjnej w zakresie sieci, instalacji urządzeń elektrycznych i elektroenergetycznych, które są następujące:

  1. uprawnienia budowlane bez ograniczeń – ukończone studia magisterskie na kierunku elektrotechnika;
  2. uprawnienia budowlane w ograniczonym zakresie – ukończone studia zawodowe na kierunku elektrotechnika;

lub wykształcenie pokrewne:

‒    transport w specjalności sterowania ruchem w transporcie;
‒    sterowanie ruchem;
‒    zabezpieczenie ruchu pociągów;
‒    automatyka i robotyka.

Komentarz autora

Ograniczenie możliwości uzyskania uprawnień budowlanych wyłącznie dla absolwentów studiów na kierunku elektrotechnika jest – delikatnie mówiąc – niedopatrzeniem prawodawcy. Może należałoby rozszerzyć kierunki odpowiednie i pokrewne dla specjalności, w których kształcą wydziały elektryczne politechnik?

Ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o  samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów

Uprawnienia budowlane nadają Okręgowe Izby Inżynierów Budownictwa powołane ww. ustawą, które prowadzą postępowanie kwalifikacyjne składające się z dwóch etapów:

1)      kwalifikowanie wykształcenia i praktyki zawodowej;
2)      egzaminu na uprawnienia budowlane.

Do wniosku o nadanie uprawnień budowlanych należy dołączyć:

1)      odpis dyplomu ukończenia studiów magisterskich albo dyplomu ukończenia wyższych studiów zawodowych;
2)      książkę praktyki zawodowej lub zaświadczenie potwierdzające odbycie praktyki za granicą;
3)      dowód uiszczenia opłaty;
4)      życiorys zawodowy;
5)      kserokopie uprawnień budowlanych osób nadzorujących praktykę zawodową osoby starającej się o uprawnienia budowlane.

Komentarz autora

Izby Inżynierów Budownictwa powinny moim zdaniem, do programów organizowanych  kursów przygotowujących do egzaminów na uprawnienia budowlane i do programów szkoleń w ramach doskonalenia zawodowego dla osób posiadających uprawnienia budowlane, wprowadzić problematykę tzw. Dyrektyw ATEX (Dyrektywa 94/9/EC i Dyrektywa 1999/92/EC).

Uważam, że tematyka Dyrektyw ATEX powinna być przedmiotem nauczania na politechnikach. Nie może tak być, że młody inżynier elektryk, elektronik lub mechanik po ukończeniu edukacji nie wie nic o istnieniu urządzeń w wykonaniu przeciwwybuchowym Ex. Podejmując prace w firmach, gdzie występują zagrożenia wybuchem substancji palnych, absolwent ma na ogół do czynienia po raz pierwszy ze strefami zagrożenia wybuchem, oceną zagrożenia wybuchem, dokumentem zabezpieczenia przed wybuchem i urządzeniami Ex. Jest to oczywiste zaniedbanie. Uważam, że taki przedmiot nauczania powinien być wkomponowany w program studiów na wydziałach elektrycznych co najmniej przez jeden semestr. Aby wypełnić lukę w braku dostępu do wiedzy o zagadnieniach ATEX, Automatic Systems Engineering  organizuje specjalistyczne szkolenia, konferencje naukowo-techniczne oraz wydaje kwartalnik „Magazyn Ex” .

Przypisy

[P-1]  Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 28 kwietnia 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad stwierdzania posiadanych kwalifikacji przez osoby zajmujące się eksploatacją urządzeń, instalacji i sieci (Dz. U. 03.89.828 - z późn. zm. ).

[P-2]   Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 17 września 1999 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy urządzeniach i instalacjach energetycznych (Dz. U. 99.80. 912).

[P-3] Rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 8 lipca 2010 r. w sprawie minimalnych wymagań, dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy , związanych z możliwością wystąpienia w miejscu pracy atmosfery wybuchowej (Dz. U. 10.138.931).

[P-4] Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz.U.10.109.719)

[P-5]   Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. 03.207.2016 z póżn. zm.).

[P-6] Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (Dz.U.97.54.348 z póżn. zm.).

[P-7] Rozporządzenie Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 28 kwietnia 2006  r. w sprawie samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie (Dz. U. 06.83.578).

[P-8] Ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o  samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów (Dz. U.01.5.42 z późn. zm.)

Używamy cookies i podobnych technologii m.in. w celach: świadczenia usług, reklamy, statystyk. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień Twojej przeglądarki oznacza, że będą one umieszczane w Twoim urządzeniu końcowym. Pamiętaj, że zawsze możesz zmienić te ustawienia. Szczegóły znajdziesz w Polityce Prywatności.